Dünyayı Farklı Algılamak – Otizm

otizmÇoğumuz duyusal bilgileri işlemlemede, filtrelemekte, gelen uyarının hangisinin ne kadar önemli olduğunu ayırt etmede ve dikkatimizi nereye vereceğimizi belirlemede sıkıntı yaşamayız. Fakat otizmli bireyler doğdukları andan itibaren duyusal yollarla aldıkları bilgiyi işlemlemede ve bütünlemede çeşitli zorluklar yaşar. Koku, tat, görme, işitme ve dokunma gibi beş duyu organının yanı sıra, otizmli bireylerde hareket ve denge duygularının işlemleme süreçlerinde de farklılıklar gözlemlenebilir. Dolayısıyla hem kendileriyle ilgili algılarını hem de çevreleriyle olan bağlantılarını anlamlandırma noktasında bazı problemlerle karşılaşabilirler. Bu problemler temel olarak, sosyal etkileşim, iletişim ve tekrarlayıcı ilgi alanları gibi noktalarda kendini gösterir.

Otizmli bireyler bazı duyusal uyaranlara karşı aşırı duyarlı olabilirler. Küçük bir uyaran, onlar için büyük bir etki yaratabilir. Örneğin; sese karşı aşırı duyarlı olanlar, gürültülü bir sınıf ortamında ya da elektrik süpürgesi çalıştığında kulaklarını kapatabilirler. Tat alma duyusu aşırı hassas olanlar, yemek konusunda seçici davranabilir.

Bazı bireyler ise, duyusal uyaranlara karşı daha az duyarlı olabilirler. Örneğin; sese karşı az duyarlı olan otizmli bireyler, yüksek sesli uyaranlardan hoşlanır ve müzik dinlerken, televizyon izlerken oldukça yüksek seste dinlerler. Bunların yanında, aynı anda aşırı ya da az duyarlı olma durumu da görülebilir (Örneğin; bazı duyulara aşırı duyarlıyken, bazılarına az duyarlı olma hali gibi…).

Aşağıda verilen örnekler duyusal uyaranlara karşı aşırı hassasiyete sahip durumlarını göstermektedir. Hangi duyu organına karşı aşırı-duyarlı oldukları parantez içerisinde belirtilmiştir.

  • Eylül, çocuk parkındaki oyuncaklardan uzak durmaktadır. Salıncakta sallanırsa ya da kaydıraktan kayarsa ağlama krizleri başlar. ( hareket duyusuna aşırı duyarlı)
  • Mert, giydiği kıyafet konusunda oldukça seçicidir. ( dokunma duyusuna aşırı duyarlı)
  • Efe’nin annesi saç kurutma makinesini çalıştırdığında Efe ağlamaya başlar. ( işitme duyusuna aşırı duyarlı)
  • Duru, teyzesinin onları ziyaret etmesinden hiç hoşlanmaz. Teyzesi etkili bir parfüm kullanmaktadır. ( koku duyusuna aşırı duyarlı)
  • Doruk, tatsız-tutsuz yemekleri yemeyi sever. ( tat alma duyusuna aşırı duyarlı)

Aşağıda verilen örnekler duyusal uyaranlara karşı az duyarlı olma durumlarını göstermektedir. Hangi duyu organına karşı az-duyarlı oldukları parantez içerisinde belirtilmiştir.

  • Ozan, koltukların üzerinde, yatağında, trampolinde zıplamaktan zevk alır. ( hareket duyusu az duyarlı)
  • Burak, sürekli olarak ellerini göz hizasına getirip, sürekli olarak onlara bakma ihtiyacı duyar. ( görme duyusu az duyarlı)
  • Elif, kanepenin arkasında sıkı bir köşede gizlenmek ister. ( dokunma duyusuna karşı az duyarlı)
  • Kaan, ses çıkaran ya da müzik çalan oyuncaklarıyla daha çok oynar. ( işitme duyusu az duyarlı)
  • Doğa, nesneleri sürekli ağzına koymak ister. ( tat alma duyusu az duyarlı)

Eğer siz de yukarıda verilen örnekler gibi durumları çocuklarınızda gözlemliyorsanız, merkezimizdeki uzmanlarımıza başvurabilir, uyguladığımız dinleme programları sayesinde çocuğunuzun duyusal işlemleme süreçleri ile ilgili yaşadığı sorunlara nasıl yardımcı olabileceğimizi daha yakından öğrenebilirsiniz.